De beste tips van een local!

Typisch uit Catalonië: kerststal

Toegevoegd op in Cultuur
Typisch in Catalonië - De Catalaanse kerststal
Inhoudsopgave

Met het begin van de feestdagen worden alle Spaanse huizen mooi versierd, en een ding dat zeker niet mag ontbreken voor kerst is de kerststal. Deze christelijke traditie is nog steeds razend populair en kent inmiddels vele vormen; van klein tot grote kerststallen en zelfs levende kerststallen, die overal in het land te zien zijn. Kerststallen in Catalonië hebben daarnaast als leuke extraatje het beeld van een caganer (kakker), die verstopt ligt achter een struik of boom, om geluk te brengen. Benieuwd naar deze bijzondere kersttraditie en hoe je een Catalaanse kerststal kunt maken, lees dan verder.

Laatste update: 14/11/2019

De traditie van de kerststal

Alom aanwezig in Barcelona rond kerst is de kerststal, belén in het Spaans en pessebre in het Catalaans. Historisch gezien wordt gezegd dat de eerste kerststal in 1223 door Franciscus van Assisi in Italië werd gemaakt. Het lijkt aannemelijk dat deze representatie van het kerstverhaal snel nagebootst werd in heel Italië en dat de traditie via de Franciscaanse monniken die zich in Barcelona vestigden uiteindelijk hierheen overwaaide.


Kerststallen in Catalonië

Er bestaan bewijsstukken uit de 16e eeuw over kerststallen in Catalonië, waar het zo populair werd dat er in 1858 de eerste vereniging van kerststallen ter wereld in Barcelona werd opgericht en in 1952, bijna een eeuw later, de universele federatie van kerststallen ook in Barcelona werd opgericht.

We weten tevens dat de kerstmarkt bij uitstek in Barcelona, de Fira de Santa Llúcia, al sinds 1786 bestaat. Zo werd het een traditie dat ouders met de kinderen ieder jaar naar de kerstmarkt gingen, ondanks de kou van deze tijd van het jaar, om de kerstsfeer te ervaren en te genieten van de kermis. Bij thuiskomst bouwden de families hun kerststal met alles wat er gekocht was op de markt.

Wist je dat?

Volgens een legende ontstond de traditie van de kerststal in Barcelona nadat Franciscus van Assisi in 1214, die zijn pelgrimstocht naar Santiago de Compostela deed, in Barcelona overnachtte. Het lijkt erop dat het de vooravond van Kerstmis was en dat de mensen in het ziekenhuis waar hij verbleef evenals de andere pelgrims hem vroegen om een tijdje langer te blijven. Hij verontschuldigde zich en ging er toch vandoor maar liet een reeks figuurtjes achter die de geboorte van Christus verbeelden en waar de mensen om heen konden samenkomen en bidden. Hoewel het klopt dat Franciscus van Assisi in Barcelona verbleef tijdens zijn pelgrimstocht en dat hij de bedenker van de kerststal was, vond de eerste kerststal eigenlijk plaats in Greccio (Italië) iets later, in 1223, toen Franciscus van Assisi in het geheim de allereerste levende kerststal op Kerstavond organiseerde.

Diorama

De Catalaan Antoni Moliné maakte in 1912 voor het eerst een diorama-achtige kerststal. Een complexe versie van een kerststal, waarin de kerstscène nagebootst wordt op basis van verschillende effecten zoals licht, volume, sfeer en diepte. Deze nieuwe manier van kerststallen maken werd snel aanvaard als iets unieks door de vereniging van kerststallen en is inmiddels iets typisch Catalaans.

Mooie diorama's zijn altijd tijdens de feestdagen te zien in de Església de Betlem in Barcelona.

De Catalaanse kerststal

Begin december maakt iedereen in Barcelona zich klaar voor de feestdagen en worden de kerststallen uit de kast gehaald.

De kerststal wordt in de woonkamer, op een speciale plek in het huis geplaatst. Het bevat meestal een hutje of grot, waarin het kindje Jezus in een kribbe wordt geplaatst, naast de beelden van Maria en Jozef, de ezel en de os. Boven op de grot staat een engel en een ster die de Drie Koningen zal wijzen naar de plek waar Jezus is geboren. Daarbuiten staan de drie wijzen op hun kamelen die de ster volgen, wat herders en stalvee en natuurlijk de caganer. Volgens de traditie staat de drol van de caganer symbool voor vruchtbaarheid. Vandaar dat iedereen in Catalonië een caganer op zijn kerststal plaatst!

Lees hier meer over de traditie van de caganer.

De Catalaanse kerststal - De caganer
Onmisbaar in de Catalaanse kerststal: de caganer

De kerststal wordt vaak met mos gedecoreerd en men plaats er ook riviertjes, boompjes en een pad die de Drie Koningen zullen volgen om bij de pasgeboren kindje te komen. Het idee is dat je hiermee het verhaal van de geboorte van Jezus verbeeld.

Tip!

Wat wij thuis altijd deden was de kribbe leeg te laten tot 25 december, als Jezus geboren werd. Hierna zorgden we ervoor dat de figuren van de Drie Koningen dagelijks stukje verder bewogen tot dat ze op 6 januari (de dag van Driekoningen) bij de grot waren aangekomen.

Pas aan het einde van de kerstperiode, na de komst van de Drie Koningen, wordt de kerststal opnieuw bewaard tot volgend jaar.

Kerststallen in Barcelona

Naast de kerststallen bij vele huishoudens, is het ook mogelijk om kerststallen bij openbare gebouwen als scholen, markten en uiteraard in de kerk, te vinden. Naast de jaarlijkse kerststal die er op het Plaça de Sant Jaume geplaatst wordt, zijn er nog tal van plekken die je kunt bezoeken tijdens de feestdagen om mooie kerststallen te zien.

Lees hier meer over kerst in Barcelona.

Kerststal op de lokale markt in Barcelona
Kerststal op de lokale markt in Barcelona

De mooiste kerststallen

Tijdens de feestdagen kun je op veel plaatsen in Barcelona genieten van de mooie kerststallen, zoals in de tentoonstelling van kerststallen op het Parròquia de la Mare de Déu de Betlem en het Museu Frederic Marès. Voor de mooiste kerstachtige dioramas moet je bij de Exposició de diorames de pessebres in het Palau Mercader zijn.

Kerststal op Plaça Sant Jaume

Maar de echte ster tijdens de feestdagen is zonder twijfel de kerststal op het Plaça de Sant Jaume. Ieder jaar wordt deze kerststal van de gemeente in een geheel nieuw thema gemaakt en wordt alles uit de kast gehaald om de mooiste kerststal aan de inwoners te geven.

Kerststal Plaça Sant Jaume in Barcelona
Kerststal op Plaça Sant Jaume

Drijvende kerststal bij Port Vell

Een indrukwekkende kerststal om te zien in Barcelona is die van Port Vell, dat sinds 2019 naast de kerstmarkt Fira de Nadal del Port Vell geplaatst wordt. Hier staat een wel heel bijzondere kerststal te pronken die - jawel - op zee drijft, naast een minstens net zo indrukwekkend gigantische kerstboom van 31 meter hoog.

Drijvende kerststal Nadal al Port Barcelona
Drijvende kerststal bij de oude haven

Levende kerststal op Poble Espanyol

Op veel plaatsen in Catalonië zoals Corbera, La Llagosta, Ardèvol, Osona, Brunyola, l’Espluga de Francolí of Món Sant Benet worden daarnaast levende kerststallen georganiseerd, waarbij de kerstscène van de geboorte van Jezus verbeeld wordt met echte mensen en dieren. Zo'n pessebre vivent (levende kerststal) is altijd te vinden bij het Poble Espanyol in Barcelona tijdens de feestdagen.

Kerstmarkten en winkels

Locals halen al hun kerstfiguurtjes en benodigdheden om een kerststal te maken traditiegetrouw bij de kerstmarkt Fira de Santa Llúcia, dat het grootse aanbod aan figuritas de Belén (Bethlehem beeldjes voor de kerststal) en andere kerst-gerelateerde spullen heeft. Maar dit is zeker niet de enige plek waar je spullen voor in de kerststal kunt vinden. Kijk bijvoorbeeld ook bij de kerstmarkt bij de Sagrada Família of de heuse kerstwinkel Käthe Wohlfahrt (Carrer dels Banys Nous, 15).

Zie hier een overzicht van de mooiste kerstmarkten in Barcelona.

Kerststallen bij Fira de Santa Llúcia in Barcelona
Kerststallen bij Fira de Santa Llúcia
Tip!

Breng vooral een bezoek aan Artesania Puig (Carrer Comte Borrell, 127), de laatste winkel in Barcelona gespecialiseerd in kerststalletjes. Deze winkel uit 1933 is alleen in de maanden november en december geopend en biedt alles wat je nodig hebt voor een echte kerststal.

Kerststallenmuseum

Wie meer wil weten over kerststallen in Catalonië en vooral genieten van de mooiste kerstscènes, doet er goed aan om een bezoek te brengen aan een kerststalmuseum zoals die van Montblanc of Solius.


Maak je eigen kerststal

Koop hier alle benodigdheden om je kerststal op z'n Spaans te maken.

Goed om te weten

  • Hoewel vroeger de kerststallen eenvoudig opgezet werden, worden ze steeds groter en pompeuzer. Beeldjes van Bethlehem voor de kerststal vind je nu in werkelijk alle kleuren, materialen en maten, handgemaakt of in fabrieken gefabriceerd.
  • In Spanje hoef je niet heel gelovig te zijn om een kerststal in je huis te plaatsen. Iedereen doet dat en het hoort nou eenmaal bij de viering van kerst.
  • De kerststal opzetten is iets wat je met de kinderen doet (of ze laat doen als ze wat ouder zijn). Zo wordt de traditie generatie op generatie voorgebracht.
  • De kerststal en kerstboom blijven in Barcelona staan tot 6 januari, Driekoningendag.

Lees meer: ontdek hier nog meer Catalaanse kersttradities.

Geen reacties gevonden. Plaats als eerste een reactie.

Laat een reactie achter


Inhoudsopgave